Fermy wielkoprzemysłowe w Polsce jako Hot Spot’y HELCOM’u
W drugiej połowie 2008 roku rozpoczęły się prace HELCOM’u (organ wykonawczy Konwencji Helsińskiej) nad ustaleniem kryteriów wpisywania (i wykreślania) ferm wielkoprzemysłowych (fermy IPPC oraz fermy bydła o obsadzie powyżej 400 AU) z listy Hot Spot’ów.
Hot Spot’y, to instalacje, grupy instalacji, bądź obszary lądowe i morskie, będące szczególnie uciążliwym źródłem zanieczyszczeń dla środowiska przyrodniczego Morza Bałtyckiego. Do niedawna, zanieczyszczenia rolnicze rozpatrywano tylko jako pochodzące ze źródeł obszarowych (rozproszonych). Podejście takie uniemożliwiało dokładne zdefiniowanie właściwego problemu, którym często są, operujące niezgodnie z obowiązującym prawem krajowym, wspólnotowym i międzynarodowym w zakresie ochrony środowiska i ochrony przyrody, fermy wielkoprzemysłowe.
W 2010 r. Komisja Helsińska (HELCOM) uznała fermy wielkoprzemysłowe za punktowe źródła zanieczyszczeń rolniczych (ang. Baltic Agricultural Hot Spots), przy czym, poza instalacjami wskazanymi w Dyrektywie IPPC, za fermy przemysłowe uznane zostały również fermy bydła o obsadzie przekraczającej 400 AU (ang. Animal Units; ZAŁĄCZNIK VI), niespełniające wymagań określonych w Części 2 Załącznika III do Konwencji Helsińskiej (ZAŁĄCZNIK III). Na forum Grupy ds. zanieczyszczeń pochodzenia lądowego (HELCOM LAND) od kilku lat wskazuje się również na konieczność objęcia definicją ferm przemysłowych instalacji do intensywnego chowu owiec, kóz, koni i zwierząt futerkowych, o wielkości obsady odpowiadającej fermom IPPC.
Trwające obecnie prace, w które zaangażowana jest również Federacja Zielonych GAJA, we współpracy z Coalition Clean Baltic, zmierzają do uznania ferm wielkoskalowych za punktowe źródła zanieczyszczeń i faktyczne zrównanie ich w tym zakresie z instalacjami przemysłowymi i komunanymi.
Największym problemem jest wciąż ustalenie dokładnej liczby (i lokalizacji) takich ferm. Niemniej najaktualniejszymi źródłami informacji są tu:
1. Baza zarejestrowanych w Ministerstwie Środowiska wniosków i pozwoleń zintegrowanych
2. European Pollutant Emission Register (EPER)
Przeszkodą w uznaniu ferm wielkoprzemysłowych, nie spełniających norm ochrony środowiska, za punktowe źródła zanieczyśzczeń rolniczych jest brak implementacji Konwencji Helsińskiej przez Polskę. W szczególności dotyczy to Załącznika III Konwencji Helsińskiej nie będzie miał w Polsce wewnętrznej mocy obowiązującej aż do jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Skutkuje to obowiązywaniem w Polsce dwóch równorzędnych (w rozumieniu prawa międzynarodowego) i różnobrzmiących aktów prawnych w zakresie nawozów naturalnych.
Rozbieżność ta stanowi istotną przeszkodę w uznaniu przez Polskę proponowanych przez HELCOM kryteriów dotyczących powoływania i skreślania punktowych źródeł zanieczyszczeń rolniczych (tzw. Hot Spot’y). Propozycję rozwiązania tej sytuacji strona Polska wyraziła w Stanowisku Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi odnośnie dokumentu HELCOM 30/2009 2.17/Rev.1/Add.2 dotyczącego kryteriów włączania/usuwania rolniczych „hot spo’s” z marca 2009 r., w którym wnosi ona o dalsze konsultacje w niniejszym zakresie i przesunięcie w czasie wejścia w życie kryteriów w Polsce. Jako główną przyczynę wskazano brak możliwości zaakceptowania kryteriów „w realiach obowiązującego prawa krajowego i obecnych uwarunkowań ekonomicznych w sektorze rolno-spożywczym”. Fakt ten dziwi tym bardziej, że w momencie podpisywania Bałtyckiego Planu Działań, w listopadzie 2007 roku, zarówno polski resort rolnictwa, jak i środowiska świadome były obowiązującego stanu prawnego.
